Starsi dorośli, którzy najwierniej trzymali się diety śródziemnomorskiej, mieli we krwi wyższy poziom dwóch drobnych białek produkowanych przez mitochondria — humaniny i SHMOOSE. Oba wiązano wcześniej z ochroną przed chorobami serca i neurodegeneracją, czyli stopniowym obumieraniem komórek nerwowych, jak w chorobie Alzheimera. Zastrzeżenie jest jednak istotne: to obserwacja, więc pokazuje zależność, a nie dowodzi, że dieta podniosła poziom tych białek.
Co pokazało badanie
Zespół z USC Leonard Davis School of Gerontology przeanalizował próbki krwi starszych osób, które w różnym stopniu stosowały dietę śródziemnomorską. Im bliżej tego wzorca było ich menu, tym wyższe stężenia humaniny i SHMOOSE — i tym niższe wskaźniki stresu oksydacyjnego, czyli stanu, w którym reaktywne formy tlenu przeważają nad obroną antyoksydacyjną organizmu i z czasem uszkadzają białka oraz DNA w komórkach.
Poszczególne produkty łączyły się z różnymi białkami. Więcej oliwy z oliwek, ryb i nasion strączkowych szło w parze z wyższym poziomem humaniny. Wyższy SHMOOSE wiązał się z oliwą i z mniejszą ilością rafinowanych węglowodanów — czyli produktów z mocno przetworzonych zbóż i cukru: białego pieczywa, ciastek, słodkich przekąsek. Dodatkowo osoby z wyższą humaniną miały niższą aktywność enzymu Nox2, który wytwarza reaktywne formy tlenu. To sugeruje, że dieta może działać na serce dwiema drogami naraz: obniżać stres oksydacyjny i wspierać produkcję mikrobiałek wpływających na uszkodzenia komórek.
„Te mikrobiałka mogą działać jak molekularni posłańcy, którzy tłumaczą to, co jemy, na sposób, w jaki nasze komórki funkcjonują i starzeją się” — powiedział Roberto Vicinanza, który kierował pracą.
Badacze sami podkreślają ograniczenia: badanie było niewielkie i obserwacyjne, a na wyniki mógł wpłynąć ogólny stan zdrowia i styl życia uczestników. Praca ukazała się w czasopiśmie Frontiers in Nutrition.
Jak to wykorzystać na własnym talerzu
Dieta śródziemnomorska to w praktyce kilka grup produktów:
- Oliwa z oliwek — jedyny produkt, który łączył się z wyższym poziomem obu białek.
- Ryby — powiązane z wyższą humaniną, podobnie jak oliwa i strączki.
- Fasola, soczewica i inne strączki — w badaniu wiązały się z wyższym poziomem humaniny.
- Warzywa i owoce — filar tego wzorca żywienia, konsekwentnie wiązanego z niższym ryzykiem chorób serca, cukrzycy typu 2 i pogorszenia funkcji poznawczych.
- Mniej rafinowanych węglowodanów — białe pieczywo, drożdżówki i słodkie przekąski mają mniej błonnika i składników odżywczych niż ich mało przetworzone odpowiedniki; ich ograniczenie szło w parze z wyższym SHMOOSE.
Następnym krokiem badaczy jest sprawdzenie, czy przejście na taki sposób jedzenia faktycznie podnosi poziom humaniny i SHMOOSE — i czy przekłada się to na mierzalną poprawę pracy serca oraz mózgu.
Skonsultuj się z lekarzem przed rozpoczęciem diety lub zmianą sposobu żywienia, zwłaszcza jeśli chorujesz lub przyjmujesz leki.
